Üretim sektöründe dijital ikiz teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte sıkça sorulan bir soru ortaya çıkıyor: Dijital ikiz, ERP, MES veya CMMS gibi kurumsal sistemlerin yerini alabilir mi?
Bu sorunun doğrudan cevabı hayırdır.
Dijital ikiz; ERP, MES ve CMMS sistemlerinin yerine geçmek için değil, bu sistemlerde bulunan verileri fiziksel üretim ortamıyla ilişkilendirmek, görselleştirmek ve karar süreçlerini desteklemek için kullanılır.
ERP işletmenin kaynaklarını ve ticari süreçlerini yönetirken, MES üretimin sahadaki yürütülmesine odaklanır. CMMS ise makinelerin, ekipmanların ve bakım faaliyetlerinin yönetilmesini sağlar. Dijital ikiz bütün bu sistemlerden gelen verileri makine, üretim hattı, depo, operatör istasyonu veya tesis modeli üzerinde anlamlı bir bağlama yerleştirir.
Başka bir ifadeyle dijital ikiz, mevcut sistemleri ortadan kaldıran yeni bir yazılım değil; bu sistemlerin birlikte daha etkili kullanılmasını sağlayan görsel ve analitik bir katmandır.
ERP, MES ve CMMS Sistemleri Ne İşe Yapar?
Dijital ikizin bu sistemlerle ilişkisini anlayabilmek için öncelikle her sistemin temel görevini doğru tanımlamak gerekir.
ERP Nedir?
ERP, yani Kurumsal Kaynak Planlama sistemi; işletmenin finans, muhasebe, satın alma, satış, stok, insan kaynakları, tedarik zinciri ve üretim planlama gibi temel süreçlerini ortak bir veri yapısı üzerinde yönetir.
Bir üretim işletmesinde ERP sistemi genellikle şu sorulara cevap verir:
- Hangi ürün için ne kadar sipariş alındı?
- Hangi hammaddeden ne kadar stokta bulunuyor?
- Hangi malzemelerin satın alınması gerekiyor?
- Üretim maliyeti ne kadar?
- Müşteri siparişinin termin tarihi nedir?
- Hangi depoda ne kadar ürün bulunuyor?
ERP, işletmenin ticari ve kurumsal hafızasıdır. Finansal kayıtlar, siparişler, stok hareketleri ve maliyetler ERP üzerinde tutulduğu için dijital ikizin bu sistemin yerine geçmesi beklenmemelidir. Oracle da ERP sistemlerini finans, üretim, tedarik zinciri ve diğer işletme süreçlerini kapsayan bütünleşik bir yönetim yapısı olarak tanımlamaktadır.
MES Nedir?
MES, yani Üretim Yürütme Sistemi, planlanan üretimin fabrika sahasında nasıl gerçekleştiğini takip eder ve yönetir.
MES sistemi çoğunlukla şu bilgileri yönetir:
- Üretim emirleri
- Operasyon başlangıç ve bitişleri
- Üretilen ürün miktarları
- Hurda ve fire bilgileri
- Çevrim süreleri
- Makine ve hat durumları
- Operatör faaliyetleri
- Kalite kontrol sonuçları
- İşlem gören yarı mamuller
- Parti ve seri numarası izlenebilirliği
ERP daha çok “Ne üretmeliyiz?” ve “Hangi kaynaklara sahibiz?” sorularına cevap verirken MES, “Üretim şu anda nasıl ilerliyor?” sorusuna odaklanır.
MES, üretim emirleri ile makine, malzeme, operatör ve operasyonlar arasındaki ilişkiyi yönetir. Siemens, MES yazılımlarını fabrika sahasındaki üretim süreçlerini yönetmek, izlemek ve kontrol etmek için kullanılan sistemler olarak tanımlamaktadır.
CMMS Nedir?
CMMS yazılımı, yani Bilgisayarlı Bakım Yönetim Sistemi; işletmedeki makine, ekipman ve diğer fiziksel varlıkların bakım süreçlerini yönetir.
Bir CMMS sistemi genellikle şu işlevleri içerir:
- Arıza bakım kayıtları
- Periyodik bakım planları
- Bakım iş emirleri
- Ekipman bakım geçmişi
- Bakım personeli görevlendirmeleri
- Yedek parça ve bakım stokları
- İşçilik ve bakım maliyetleri
- Kontrol listeleri
- Arıza nedenleri
- Duruş süreleri
- Ekipman dokümanları
CMMS, bir makinenin neden arızalandığını, geçmişte hangi bakımların yapıldığını, sıradaki bakım tarihini ve müdahaleyi hangi ekibin gerçekleştireceğini takip eder.
Bu nedenle dijital ikiz bir CMMS’nin yerine geçmekten çok, CMMS’deki bakım bilgilerini fabrikanın fiziksel yerleşimi ve canlı makine verileriyle ilişkilendirir. IBM’in CMMS ve varlık yönetimi yaklaşımında da iş emirleri, bakım geçmişi, ekipman durumu ve performans verileri temel bileşenler arasında gösterilmektedir.
Dijital İkiz Ne Yapar?
Dijital ikiz; bir makinenin, üretim hattının, fabrikanın veya sürecin gerçek verilerle güncellenen dijital karşılığıdır.
Ancak dijital ikiz yalnızca fabrikanın üç boyutlu modeli değildir. Gerçek bir dijital ikiz yapısında fiziksel varlıklarla dijital model arasında veri ilişkisi bulunur.
Örneğin bir makinenin dijital ikiz üzerindeki modeli şu verilerle ilişkilendirilebilir:
- Çalışıyor, bekliyor veya arızalı durumu
- Anlık üretim miktarı
- Çevrim süresi
- OEE değeri
- Enerji tüketimi
- Sıcaklık ve titreşim değerleri
- Aktif üretim emri
- Son bakım tarihi
- Açık bakım iş emirleri
- Arıza geçmişi
- Kalite sonuçları
Bu bilgiler ERP, MES, CMMS, SCADA, PLC, IoT sensörleri ve farklı veri tabanlarından gelebilir.
Dijital ikizin temel görevi, farklı sistemlerde dağınık şekilde bulunan verileri fiziksel bağlamıyla birlikte göstermektir. Böylece kullanıcı yalnızca bir arıza kaydı veya üretim değeri görmez; problemin fabrikanın hangi bölümünde, hangi makinede, hangi üretim emri sırasında ve hangi koşullarda oluştuğunu da anlayabilir.
Microsoft’un dijital ikiz yaklaşımında da IoT cihazları ve iş sistemlerinden gelen verilerin dijital modellere bağlanması, dijital ikizin temel unsurlarından biri olarak gösterilmektedir.